Yaylarda Kumlama Nedir ? Yayda Nasıl Yapılır ? Malzeme olarak ne kullanılır?
Kumlama işlemi boya sökme, yüzey temizleme, yüzey pürüzlendirme gibi yüzey hazırlama proseslerinden bir tanesidir. Bu işlem için çeşitli kumlama makineleri kullanılmaktadır. Açık alanda yapılacak mobil kumlama işlemi için kumlama kazanları kullanılır. UnutulmamaKumlama kazanları ile tersanelerdeki gemilerin kumlanması, büyük konstrüksiyonların kumlanması gibi işler yapılabilir. Küçük ve çok parçaların kumlanması ise; Türbinli kumlama makinelerinde gerçekleştirilir. Orta boy parçaların manuel / otomatik olarak kumlanması için kumlama kabinleri kullanmaktadır. Yay ve yaylar ın ürün gruplarına ait çelik ekipmanlar bu kabinlerde kumlanır. Kumlama makinelerinde kumlama makinesine kumlanacak malzemeye göre çeşitli kumlama sarf malzemeleri (kumlama kumları) kullanılmaktadır. Kumlama kazanlarında genellikle çelik grit kullanılır. Kumlama kabinlerinde cam kürecik, alüminyum oksit kullanılır. Türbinli kumlama makinelerinde çelik grit, çelik bilya, paslanmaz çelik bilya, paslanmaz çelik grit kullanılır. Bununla birlikte özel proseslerde plastik granül, garnet, seramik kürecik, pik grit, çinko grit ve granit grit kullanılabilmektedir.
BİLYALI DÖVME PARAMETRELERİNİN Ç1020 ÇELİĞİNİN YORULMA DAYANIMINA ETKİSİ VE OLUŞAN KALICI GERİLMENİN KATMAN KALDIRMA YÖNTEMİ İLE ARAŞTIRILMASI
Bilyalı dövme sonucu parça yüzeyinde oluşturulan basma kalıcı gerilmelerin yorulma ömrünü arttırıcı özellikte olduğu bilinmektedir. Fakat bilyalı dövme parametrelerinden dövme şiddetinin hangi değerinin, parça yüzeyinde daha yüksek basma kalıcı gerilmesi oluşturacağının bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada 9 - 21 A (Almen) arasındaki şiddetlerde bilyalı dövülmüş Ç1020 çeliğinin yorulma mukavemeti dönen eğmeli yükleme ile ve oluşan kalıcı gerilme değerleri, elektro-kimyasal katman kaldırma tekniği ile incelenmiştir. Farklı şartlarda bilyalı dövme ile elde edilen çeşitli Almen şiddetleri ile yorulma ömrü ve kalıcı gerilmeler arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Çelik malzeme haddelenmiş durumda ve tavlanmış dövülmüş durumda iken çelik malzemede oluşan yorulma ömrü ve kalıcı gerilmeler karşılaştırılmıştır. Bilyalı dövme ile tavlanmış numunelerin yorulma dayanımı 205 MPa seviyesinden 265 MPa seviyesine çıktığı, maksimum kalıcı gerilmelerin ise 276 MPa (basma) ile 363 MPa (basma) arasında değiştiği görülmüştür. Kumlama işleminin ülkemizdeki geçmişi 1970’li yıllara dayanmaktadır. 1970 li yıllarda deniz kumunun paslı yüzeye püskürtülmesi olarak bilinen ve yaygın olmayan kumlama işlemi, Türk endüstrisinin 1980’li yıllardan itibaren hızla gelişmeye başlaması üzerine Pek çok sanayi grubu tarafından bilhassa ihracata yönelik uluslararası kalite standartlarına uygun malların üretilmesine olanak sağlamasıyla tercih edilmekte ve bugün en hızlı gelişen sektörler içerisinde yer almaktadır. Kumlama işlemi hava basınçlı sistemler ve türbinli sistemler olmak üzere iki gruba ayrılır. Kumlama sarf malzemeleri, kumlama abrasivleri kısaca abrasiv olarak adlandırılmaktadır. Döküm,otomotiv,inşaat,gemi inşa,cam sanayi vb. gibi pek çok sektörde; yüzey hazırlama veya kaplama öncesi pürüzlendirme amacıyla uygulanan kumlama işlemi; basınçlı hava sistemleri veya türbinli sistemler ile malzeme yüzeyine çeşitli abrasivlerin püskürtülmesi veya savrulması ile yapılan bir işlemdir. Kumlama kalitesini belirleyen ve yüzeyin kumlanarak işlenmesinde rol oynayan başlıca faktörler; basınçlı hava veya türbin, çeşitli özellikteki abrasivler, hava ve kum tankları ve püskürtme nozullarıdır.Basınçlı hava veya türbin bu işlemde itici/savurucu güç olarak kullanılmakta ve yüzeye gönderilen kumlama sarf malzemelerinin etkisini belirlemektedir. Yüzeyin şeklini belirleyen temel faktör ise kullanılan abrasivlerdir.
Kumlama abrasivlerini şekil itibariyle küresel ve köşeli olarak ikiye ayırmak mümkündür.
Köşeli, keskin kenarlı yapıda olan abrasivlere Grit adı verilmektedir. Çelik Grit ,Paslanmaz Çelik Grit, Alüminyum Oksitler grit özelliğinde olan abrasivlerdir. Bu abrasivler daha çok kaplama ve boya işlemleri öncesinde yüzeyin pürüzlendirilmesi amacıyla kullanılırlar. Grit abrasivlerin çarpmasi ile pürüzlenen yüzey sonradan uygulanacak kaplayıcı elemanın yüzeye daha iyi tutunmasına olanak sağlarlar. Bu abrasivlerin uygulanmasında dikkat edilmesi gereken birkaç önemli husus vardır. Bu sarf malzemeleri aynı bölgeye uzun süre uygulandıklarında malzemenin yüzeyinde kazıyıcı etkiye neden olurlar. Malzeme yüzeyine çarpan gritlerin köşeli yapısı malzeme üzerinde yontma-kesme etkisi yapar. Yüzeyden çok küçük parçalar kopararak yapılan pürüzlendirmeden dolayı bu işlemin malzeme üzerinde gereğinden fazla uygulanmasından kaçınılmalıdır. Diğer bir önemli konu ise seçilen gritlerin boyutlarıdır.Gritlerin boyutlarına göre yüzeydeki aşındırma etkisi farklılık gösterir.Hatalı seçilen grit uygulama yapılacak malzemenin yüzeyini gereğinden fazla derinlikte pürüzlendireceğinden kaplayıcı elemanın tüketimini arttıracak ve kaplayıcı madde maliyetlerini olumsuz yönde etkileyecektir. Küresel yapıda olan abrasivlere Bilya adı verilmektedir. Çelik Bilya,Paslanmaz Çelik Bilya küresel yapıda olan abrasivlerdir.Bu abrasivlerle kumlanan yüzey ise, köşeli malzemelerle kumlanan yüzeyden farklı olmak gerekir.Zira küresel abrasivler daha çok sonlandırma amacıyla kullanılmaktadır ve kumlama işlemden sonra ürün genellikle baska bir işleme sokulmadan satışa sunulmaktadır. Küresel abrasivlerle yapılan kumlamanın amacı malzemenin üretim sırasında yüzeyinde olusan iz ve lekeleri ortadan kaldırmak ve ürün yüzeyine homojen bir görünüm vermektir. Yüzeyde kullanılacak boya ince bir tabaka olması halinde boya öncesi yüzeyi çok agresif hale getirmeyecek olan paslanmaz çelik bilyalar da kumlama işleminde kullanılabilir. Hava basınçlı sistemlerde kumlama işleminde önemli rol oynayan diğer bir faktör nozullardır Kumlama hortumunun en uç noktasında bulunan ve yoğun sürtünmeye maruz kalan bu ekipmanın mutlaka aşınmaya dayanıklı bir malzemeden üretilmiş olması gerekmektedir. Nozulların çaplarındaki değişim içerisinden geçen havanın debisini belirler. Çapta meydana gelen bir kat aşınma hava tüketimini tam dört kat arttırmaktadır. Bu artış maliyetleri olumsuz yönde etkiler. Ayrıca bu artış kumlama işlemi sırasında kısa zamanda meydana geldiği taktirde kumlanan yüzeyin dengesiz kumlanmasına neden olur. En iyi neticeyi, en ekonomik şekilde ve sürekli olarak elde edebilmek için tüm bu ekipman ve sarf malzemelerinin amaca uygun olarak seçilmesi ve doğru şekilde dikkatle kullanılması gerekmektedir.
